Religie en antisemitisme

In alle media zoemt het van commentaar op religie en antisemitisme. We moeten onderscheid maken. Niet alle uitlatingen over religie zijn negatief. Er bestaat ook oprechte belangstelling. Menigeen zal zeggen helemaal niet antisemitisch te zijn. In gesprekken kun je soms wel iets bemerken van een kritische houding ten opzichte van het Jodendom en niet minder over de politiek van Israël. Al gauw glijden denkpatronen dan van antizionisme naar antisemitisme. Er ontstaat een bijna onoverbrugbare kloof. Het gesprek loopt vast.
Het is de harde realiteit, die door de recente aanslagen in Europa en elders en de politieke ontwikkelingen in het Midden-Oosten, zich verscherpt. Dit tij is niet zomaar te keren. We moeten we ervan uitgaan, dat die problemen ons blijven achtervolgen. Tegelijk mogen we niet schuwen om erover na te denken en zo vermijden ons machteloos te voelen.
Er is onderscheid te maken tussen antijudaisme, antisemitisme en antizionisme. Kritiek en je afzetten tegen Joden ( antijudaisme ) is voor de Joden al een ervaring en pijn van eeuwen en eeuwen her. Politieke en kerkelijke bewegingen hebben daar ook een kwalijke rol in gespeeld. Eind van de 18e eeuw komt de rassenleer in beeld, waarmee alle volkeren in categorieën worden ingedeeld met typische kenmerken van lijf, cultuur en denken. Het oude antijudaisme verbindt zich daarmee. Er ontstaat fervent antisemitisme met dramatische gevolgen. De Sjoa.
Het Zionisme, het verlangen naar Zion, is al sedert de eerste ballingschappen en diaspora in de Joodse beleving aanwezig. In de Pesachgebeden klinkt ‘volgend jaar in Jeruzalem’. In het Midden Oosten en in het H. Land, Eretz Israël, hebben altijd verspreid veel Joden gewoond. De pogroms rond begin 19e eeuw o.a. in Midden Europa en Rusland leiden tot emigratie van Joden naar o.a. Amerika en tot de opkomst van het Zionisme. Zionisme groeide uit tot een krachtige beweging met toenemende hervestiging in het Land.
De oprichting van de Staat Israël in mei 1948 in de toenmalige politiek verwarde wereld en te midden van de daar aanwezige bevolking van Joden, Christenen en Moslims leidde tot verzet tegen de Joden en tot fel antizionisme, later verhevigd door de zelforganisatie van de Palestijnen en de problematiek van de nederzettingen. Deze factoren maken het gesprek en de kans op vrede heel gecompliceerd. Israël is een democratisch land, dat in principe iedere groepering recht wil/moet doen. Het blijkt moeilijk en is ook moeilijk. Het juiste vergt wel niet aflatende inspanning van alle betrokken partijen.
De verwikkelingen hebben ook alles te maken met religie, die hierdoor in kwaad daglicht komt. Joden, Christenen en Moslims als de ‘Abrahamitische’ godsdiensten zijn als verwanten geworteld in de semitische (!) geschiedenis. Ieder heeft z’n eigen geschiedenis doorgemaakt qua periode van ontstaan, het ontwikkelde gedachtegoed (tradities) en belijdenissen. De Joodse traditie legde de basis met als richtsnoer een zwaar accent op de menselijke ethiek, de opdracht van Gods geboden. Kern is het dringend appel op recht en gerechtigheid voor iedereen. Iedere religie kent heel wat ‘verpakking’ in gebruiken en (theologisch) denken. Maar de basis, de open en eerbiedige verhouding van mens tot mens en van mens tot God, is voor ieder doorslaggevend en sterk. Daar is de toekomst op te bouwen in verzoening en vrede.

Frans Zwarts, lid Katholieke Raad voor Kerk en Jodendom (KRI).

Deel dit artikel in je netwerk:Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *