Column Gerard Rouwhorst – Een zoon van gevluchte joodse ouders

De grote aantallen vluchtelingen die proberen te ontkomen aan de hel van oorlogsgebieden, de terreur van IS of dictatoren, en die over zee en over land een veilig heenkomen zoeken in Europa, roepen zeer uiteenlopende reacties op. Sommigen zien hen vooral als bedreiging. Halen wij de chaos van het MiddenOosten niet hierheen? Moeten wij de grenzen maar niet hermetisch sluiten? Anderen verwelkomen de vluchtelingen gastvrij, haast met open armen. Ze laten zich daarbij leiden door humanitaire overwegingen die herkenbaar zijn voor wie vertrouwd is met de Joodse en christelijke Bijbel. Denk aan het Joodse besef zonen en dochters te zijn van een zwervende Arameeër, of aan de christelijke gedachte dat wij allemaal vreemdelingen zijn op aarde, een gedachte die is verwoord in de vroegchristelijke brief aan Diognetus: ‘elk vreemd land is (de christenen) hun vaderland en elk land is hun vreemd’ (V,6).

Dreiging of mededogen? Er is nog een derde manier om naar de stroom vluchtelingen te kijken, namelijk vanuit het perspectief van kansen. In 1492 werden alle Joden en moslims in Spanje en Portugal voor een radicale keuze gesteld: ofwel zich bekeren tot het christendom, ofwel het Iberisch schiereiland verlaten. Sommigen bekeerden zich – op zijn minst pro forma – maar velen vluchtten, zoals er nu christenen zijn die vluchten voor IS. In 1623 kregen Joodse ouders die uit Portugal waren gevlucht een zoon. Hij zou één van de beroemdste Nederlanders aller tijden worden: de filosoof Baruch Spinoza.

Elk jaar kent de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek de Spinoza-premies toe aan wetenschappelijke toponderzoekers. Het is de hoogste onderscheiding die Nederland kent op het gebied van de wetenschap. Wie realiseert zich dat Nederland geen Spinoza-premies zou kennen wanneer Nederland in de zeventiende eeuw zijn grenzen even hermetisch zou hebben gesloten voor vluchtelingen als nu door sommigen wordt bepleit?

Gerard Rouwhorst
Voorzitter Katholieke Raad voor Kerk en Jodendom

Deel dit artikel in je netwerk:Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *