Ambivalentie

“De Joodse identiteit wordt getekend door een grote ambivalentie over weerbarstige onderwerpen.” Dat zei journaliste Ronit Palache tijdens de landelijke Netwerkdag Kerk & Israël-dag van de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) op 23 oktober in Utrecht. Zij interviewde 250 Nederlandse Joden van drie generaties voor haar boek ‘Ontroerende onzin’.

Tot Panaches eigen verrassing leverden al die gesprekken geen eenduidig beeld op. Iedereen voelt zich in meer of mindere mate betrokken bij het Jodendom maar over belangrijke thema’s zoals ‘vaderjoden’ (is iemand ook Joods met alleen een Joodse vader?), gemengd trouwen, homoseksualiteit en Israël ziet Panache soms pijnlijk grote verdeeldheid. Met misschien de definitie van wat het Jodendom nou precies inhoudt nog wel als de grootste splijtzwam.

Melodie

Ronit Panache groeide zelf op in een traditioneel Joods gezin in een lange generatie van bestuurders van de Portugees-Israëlitische gemeente in Amsterdam. Toch beschouwt zij zichzelf niet als een gelovige. Tegelijk houdt zij sommige rituelen uit haar kindertijd in ere, zoals het vasten tijdens de Grote Verzoendag en dan lopend naar de sjoel. In een interview met het Nederlands Dagblad noemde Panache die dubbelheid een soort melancholische binding. “Het gaat over de generaties voor mij, mijn overgrootvader, opa en vader, die hele dynastie. Dat is wat ik er voel: de melodieën, de historie. Maar met religie heeft dat geen klap te maken.”

Knutselen

Na Auschwitz is ‘God’ voor veel Joden een complex begrip geworden, zelfs al houden mensen vast aan gebruiken als kosher eten en sjabbat te vieren. Die ogenschijnlijke dubbelzinnigheid over de invulling van het begrip Jood-zijn, is de belangrijkste rode draad die Paniche in de gesprekken terug zag komen. De Joodse identiteit gaat over “herkenning, verbintenis, historisch besef, traditie, cultuur”, aldus Paniche, maar hoe je het Jood-zijn verder vorm geeft, is sterk verschillend. “In het boek is iedereen ambivalent over zijn Joods zijn, kneedt en knutselt eraan. Niemand blijft zijn hele leven Joods op dezelfde manier.”

Classicaal

De jaarlijkse Netwerkdag van de PKN stond verder in het teken van de nieuwe kerkelijke structuur, met als belangrijkste verschil het terugbrengen van 74 zogeheten classicale vergaderingen naar 12. Elke regio krijgt ook een ‘geestelijk leider’, die volgens sommigen best een bisschop mag heten al wordt die term zorgvuldig vermeden. Enkele aanwezigen vreesden dat hierdoor de aandacht voor het Jodendom in het gedrang zou komen, maar daar is volgens projectleider ds Lieuwe Giethoorn geen enkele reden voor. De landelijke Kerk & Israël-dag is vooral bedoeld om de verantwoordelijken voor de jaarlijkse Israëlzondag te inspireren en te motiveren.

Deel dit artikel in je netwerk:Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *