Artikelenreeks 'Beeldvorming joden onder katholieken'In het kader van het onderzoeksproject Relatie Jodendom-Christendom, dat wordt uitgevoerd aan de Faculteit Katholieke Theologie van de Universiteit van Tilburg (voorheen Katholieke Theologische Universiteit) hebben kerkhistoricus Theo Salemink en judaïst Marcel Poorthuis een uitgebreid onderzoek ingesteld naar de beeldvorming van het jodendom onder katholieken in Nederland in de twintigste eeuw. 'De Kroniek' publiceerde enkele unieke doorkijkjes uit dit project. Deze artikelen zijn binnenkort integraal te lezen op deze website.
‘Dat deden die joden door hun valse raad’:
Paasfeest in Denekamp, vlöggeln in Ootmarsum
 Marcel Poorthuis & Theo Salemink (Kroniek 2006,1)
De aanvoerder – ieder jaar iemand anders – heet Judas, zijn helper Krioter, een curieuze splitsing in twee personen van Judas Iskarioth. Ze vragen om eieren of om geld. Judas bewaart het geld, de ‘zilverlingen’. "Ie wodt verzocht op ’t Poaschevuur." Deze uitnodiging is de dank voor de gave. Lees verder.
Huub Ooosterhuis ziet het jodendom niet slechts
als historische grootheid maar als een levende realiteit
 Marcel Poorthuis & Theo Salemink (Kroniek 2005,3)
Oosterhuis vertelde hij dat de ‘prediking van het evangelie’ voor hem een belangrijk motief was om in te treden. Eind vijftiger publiceerde de jonge jezuïet Huub Oosterhuis zijn eerste gedichten en beschouwingen in de bladen Roeping en Streven. Een sterk bijbelse oriëntatie viel direct op. Lees verder.
Verdachten werden in hoger beroep vrijgesproken:
Aanklacht (1983) tegen weekblad De Bazuin wegens antisemitisme
 Marcel Poorthuis & THeo Salemink (Kroniek 2005,2)
De Israëlische Zesdaagse Oorlog in 1967 en de Jom Kippoeroorlog in 1972 lokten destijds in katholieke kringen in Nederland heftige debatten uit. Een ‘sacralisering’ van Israël leidde zelfs geleid tot een rechtszaak tegen het progressieve weekblad De Bazuin en zijn redacteuren Karl Derksen en Lambert van Gelder. Lees verder.
Katholieke schrijver Albert Kuyle was fascist en rabiaat antisemiet
 Marcel Poorthuis & Theo Salemink (Kroniek 2004,4)
Oprichter en voorman van De Nieuwe Gemeenschap, de katholieke schrijver Albert Kuyle, was een fascist en een rabiate antisemiet. Albert Kuyle bereikte het summum van antisemitische scheldkanonnades. “Er zijn nog meer schreeuwbekken bijgekomen, nog meer joden die met hun handen praten, nog meer lieden die maken dat men zich in den vreemde voor zijn Nederlandsche nationaliteit moet schamen." Lees verder.
De legende van Ahasverus, de Wandelende Jood
 Marcel Poorthuis & Theo Salemink (Kroniek 2004,2)
De legende van Ahasverus komt er op neer dat de jood Ahasverus weigerde Jezus op zijn kruisweg te drinken re geven. Ahasverus werd daarom beladen met de vloek eeuwig te moeten blijven zwerven, zonder vast woon- en verblijfplaats, tot aan het einde der tijden. De overeenkomst met figuren als de Vliegende Hollander en de Wilde Jager zijn dikwijls opgemerkt. Lees verder.
Een laat afscheid van anti-joodse vooroordelen:
Passiespelen Tegelen waren vroeger antisemitisch
 Theo Salemink (Kroniek 2003,4)
In Nederland kennen we sinds 1931 de passiespelen van Tegelen. Priester Anton van Delft, pastoor in Sint Anthonis, toentertijd bekend schrijver van bijbelse drama’s, maakte de eerste tekst. Zijn tekst is anti-judaïstisch: de kerk heeft het jodendom vervangen en sindsdien is het jodendom een atavisme. Lees verder.
Positieve en negatieve katholieke reacties:
Zionisten in 1907 bijeen in het ‘land der vrijheid’
 Theo Salemink (Kroniek 2003,3)
Het zionisme, een politieke beweging van joodse emancipatie en streven naar een eigen staat, trok rond 1900 in de Nederlandse katholieke kring weinig aandacht. Dat veranderde toen in 1907 te Den Haag het achtste Internationale Zionistische Congres werd gehouden. Katholieke kranten gaven uitvoerig commentaar. Lees verder.
Pastoor van Mozes en Aäronkerk werd door joodse buurtbewoners gehuldigd
 Marcel Poorthuis (Kroniek 2003,1)
Aan bet eind van de negentiende eeuw werd de pastoor van de Amsterdamse Mozes en Aaronkerk werd door joodse buurtbewoners gehuldigd. Naast en ondanks antisemitische uitingen in de reactionaire katholieke pers bestond in de laatste jaren van deze eeuw eveneens wederzijds respect tussen katholieken en joden. Een van de meest opmerkelijke vorbeelden speelt in de stad Amsterdam. Lees verder.
|
